Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử thì loại hợp đồng thương mại điện tử ngày càng được sử dụng phổ biến rộng rãi hơn. Đây là loại hợp đồng căn cứ quan trọng để doanh nghiệp xác lập quyền và nghĩa vụ trong các giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, phân phối, đại lý, gia công và nhiều hoạt động kinh doanh khác. Một hợp đồng được xây dựng chặt chẽ không chỉ giúp các bên thống nhất về giá, thanh toán, giao hàng mà còn là cơ sở để xử lý khi xảy ra vi phạm hoặc tranh chấp. Bài viết dưới đây HDDT sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về chủ đề này nhé.
Khái niệm hợp đồng thương mại là gì?
1. Tìm hiểu khái niệm hợp đồng thương mại là gì?
Hiện nay, pháp luật không đưa ra một điều khoản riêng theo hướng định nghĩa trực tiếp “hợp đồng thương mại” mà các quy định về hợp đồng trong hoạt động thương mại được đặt trong hệ thống pháp luật về thương mại và pháp luật dân sự. Hiểu đơn giản thì hợp đồng thương mại là sự thỏa thuận giữa các bên nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ trong hoạt động thương mại, kinh doanh.
Các giao dịch thường gặp gồm:
- Mua bán hàng hóa.
- Cung cấp dịch vụ.
- Phân phối sản phẩm.
- Đại lý thương mại.
- Gia công.
- Logistics.
- Nhượng quyền thương mại.
- Hợp tác kinh doanh.
- Cung ứng nguyên vật liệu.
- Hợp đồng dịch vụ giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.
Luật Thương mại hiện được tra cứu theo Văn bản hợp nhất số 113/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025.
2. Hợp đồng thương mại khác hợp đồng dân sự như thế nào?
Đây là vấn đề doanh nghiệp thường nhầm lẫn.
| Tiêu chí | Hợp đồng thương mại | Hợp đồng dân sự |
|---|---|---|
| Mục đích phổ biến | Phục vụ hoạt động kinh doanh, thương mại | Đáp ứng nhu cầu dân sự |
| Chủ thể | Thường có thương nhân/doanh nghiệp tham gia | Cá nhân, tổ chức |
| Đối tượng | Hàng hóa, dịch vụ, hoạt động kinh doanh | Tài sản, quyền tài sản, công việc… |
| Mục đích lợi nhuận | Thường gắn với hoạt động sinh lợi | Không nhất thiết |
| Căn cứ pháp lý | Luật Thương mại và pháp luật liên quan | Bộ luật Dân sự và pháp luật chuyên ngành |
| Rủi ro | Thanh toán, giao hàng, chất lượng, tiến độ, phạt vi phạm… | Phụ thuộc từng giao dịch |
Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào tên gọi của hợp đồng để xác định bản chất pháp lý. Khi đánh giá một giao dịch, doanh nghiệp cần xem xét chủ thể, mục đích, đối tượng và hoạt động thực tế.
3. Hợp đồng thương mại có bắt buộc phải lập bằng văn bản không?
Không phải mọi hợp đồng thương mại đều bắt buộc phải được lập thành văn bản giấy.
Hình thức của hợp đồng phụ thuộc vào quy định pháp luật áp dụng đối với từng loại giao dịch.
Trong thực tế, doanh nghiệp nên ưu tiên lập hợp đồng bằng văn bản hoặc hợp đồng điện tử đối với các giao dịch có giá trị lớn hoặc có nhiều nghĩa vụ phải thực hiện.
Lý do là hợp đồng bằng văn bản giúp doanh nghiệp dễ dàng:
- Xác định thỏa thuận của các bên.
- Kiểm soát trách nhiệm.
- Đối chiếu khi thanh toán.
- Chứng minh việc thực hiện hợp đồng.
- Xử lý tranh chấp.
4. Ký hợp đồng thương mại bằng chữ ký số có được không?
Trong trường hợp đáp ứng các điều kiện pháp luật về giao dịch điện tử và chữ ký điện tử, doanh nghiệp có thể sử dụng chữ ký điện tử/chữ ký số trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử.
Luật Giao dịch điện tử quy định chữ ký điện tử có thể đáp ứng yêu cầu về chữ ký đối với thông điệp dữ liệu nếu phương pháp tạo chữ ký cho phép xác minh người ký, thể hiện sự chấp thuận của người ký và đủ tin cậy, phù hợp với mục đích của giao dịch.
Vì vậy, khi ký hợp đồng thương mại điện tử, doanh nghiệp nên quan tâm đồng thời đến:
- Danh tính người ký.
- Thẩm quyền của người ký.
- Loại chữ ký được sử dụng.
- Hiệu lực chứng thư số nếu sử dụng chữ ký số.
- Tính toàn vẹn của tài liệu.
- Thời điểm ký.
- Phương thức xác thực.
- Quy trình lưu trữ.
- Khả năng kiểm tra chữ ký về sau.
5. Điểm mới doanh nghiệp cần biết về hợp đồng thương mại năm 2026
Điểm mới doanh nghiệp cần biết về hợp đồng thương mại 2026.
Năm 2026 không phải là năm Luật Thương mại được thay thế hoàn toàn. Tuy nhiên, môi trường pháp lý và công nghệ liên quan đến hoạt động thương mại có nhiều thay đổi mà doanh nghiệp nên cập nhật.
a. Luật Giao dịch điện tử được hợp nhất trong năm 2026
Văn bản hợp nhất số 36/VBHN-VPQH ngày 13/03/2026 là văn bản hợp nhất Luật Giao dịch điện tử.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp đang chuyển sang:
- Hợp đồng điện tử.
- Ký số.
- Giao dịch online.
- Lưu trữ chứng từ điện tử.
- Xác thực giao dịch.
- Tích hợp API ký điện tử.
Doanh nghiệp không nên chỉ quan tâm đến việc “ký hợp đồng online” mà cần xây dựng cả quy trình quản lý vòng đời hợp đồng điện tử.
b. Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ 01/07/2026
Một thay đổi rất đáng chú ý là Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Điều này tạo thêm cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động thương mại được thực hiện trên môi trường số.
Với doanh nghiệp kinh doanh online, việc xây dựng hợp đồng không nên tách rời khỏi:
c. Hóa đơn điện tử có nhiều thay đổi từ 01/07/2026
Nghị định 254/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 30/06/2026 và có hiệu lực từ 01/07/2026, quy định chi tiết về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử.
Đáng chú ý, Nghị định quy định về đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử và các trường hợp áp dụng hóa đơn có mã hoặc không có mã của cơ quan thuế.
Như vậy với những thông tin trên bạn hoàn toàn có khả năng giải đáp được vấn đề hợp đồng thương mại là gì và những điểm mới của hợp đồng năm 2026. Nếu muốn biết thêm nhiều chi tiết bổ ích mời bạn ghé website nhé. Cảm ơn bạn đã lắng nghe.
Leave a Reply